Skip links

Okul Öncesi STEM ve Kodlama

Çocuklar doğuştan dünyaya doğal bir merak ve keşfetme duygusuyla gelirler. Okul öncesi dönemi, çocukların öğrenmede en hızlı olduğu bir dönemdir. Bu dönem çocukların algılarının en açık olduğu dönemdir. Genel olarak meraklı, sorgulayıcı ve hareketlidirler. Bu sebeple bu dönemdeki eğitimin sonraki dönemlerden farklı olarak çocuğun aktif olarak katılabileceği şekilde tasarlanmış ve oyun temelli olması gerekir. Okul öncesi eğitim; çocuğun gelecek yaşamında önemli bir rol oynayan; beden, dil, duygusal, sosyal, zihinsel ve psikomotor becerileri gelişimlerinin büyük kısmının verilen eğitimlerle şekillenerek tamamlandığı eğitim ve gelişim sürecidir. Bu noktada STEM eğitiminin okul öncesi dönemden başlaması gelecekte çocuklarımızın hayata bakış açılarını büyük ölçüde etkileyecektir.

Stem Nedir?

STEM ( Science(Fen Bilimleri),Technology (Teknoloji),Engineering (Mühendislik) ve Mathematics (Matematik) ) alanlarını kapsayan bir yaklaşımdır. Aslında bu yaklaşımla bu her alanın ezberci eğitimden uzak çocukların deneyimleyerek, deneyerek ve yorumlayarak öğrenmesi amaçlanmıştır. Bu yaklaşım size ilk bakışta çok bilimsel, zorlayıcı ve bir okul öncesi çocuğu için fazla gibi gelebilir. Ama planlaması iyi yapılmış çocukların gelişim düzeylerine uygun STEM etkinlikleri çocukların özellikle 4 yaş sonrası için en sevdiği aktiviteler olabilir. Çünkü çocuklar özgürce düşünebildikleri, hayal edebildikleri, durağan ve ezberci olmaktan ziyade aktif olarak katılabildikleri oyun temelli aynı zamanda bilim ve teknolojiden destek alan bu etkinlikleri çok keyifli buluyorlar. Örneğin basit fen deneyleri bu dönemde çok ilgi çekici olabiliyor. Okul öncesinde STEM eğitiminin özellikle  çocuklara buluş yapma, teknolojik bilgi edinme, yeniliklere açık olma ve ilerideki meslek seçimlerinde bu alanlara yönelme gibi pek çok kazanımları olduğuna dair çalışmalar bulunuyor.

Düşünme ve Problem Çözme Becerisi

Benim daha çok ilgilendiğim kısım çocuklara kendilerini ifade edebilme, eleştirel düşünebilme, sorgulama yeteneklerini geliştirme, problem çözme  ve planlama yapabilme gibi pek çok sosyal ve bireysel yeteneği kazandırmasıdır. Okul öncesi dönemde çocuklara sürekli bilgi yüklenip, ezberci ve sadece gelecekte iyi para kazandıracak saygın meslekleri olması için zamanı gelince öğrenebilecekleri şeylerin erkenden verilmeye çalışılmasına karşıyım. Bu dönemde öncelikle çocuğa  bol miktarda sevgi, her alanda oyun, aile ve arkadaşlarının dahil olabildiği  sosyal ortam ve bunların yanında temel öğrenebilme becerisini geliştirmesinin sağlanması gereklidir. Yani ben STEM’e bu şekilde bakıyorum. Bu yazıyı yazmadan önce çok fazla sayıda makale okudum. Sizde Google’a “STEM okul öncesi “ yazarsanız elbette çok daha fazla bilgiye ulaşabilirsiniz. Ben çocuğumun okul öncesi döneminde, ileride fen bilimlerini daha iyi öğrenmesi, robot yapabilmesi, icat yapabilmesi ve mühendisliğe ilgisinin artması hevesinde değilim açıkçası. Bu eğitim modelinin daha çok çocuğun karakter ve beyin gelişimi üzerindeki etkilerini vurgulamak istiyorum. Diğer türlüsü bana sanki çocuğu etkinliğe bilgiye boğup ilerideki öğreneceklerine takati kalmadan okul öncesinde tüm enerjisini tükettirmek gibi geliyor. Evet en korktuğum, en sevmediğim ve istemediğim şey bu açıkçası. Mesela şöyle bir araştırma var:  

 Fen, teknoloji, mühendislik ve matematik ile ilgili konuların çocuklara okul öncesi dönemde kavratılması halinde, bireyin ilerde STEM’ le ilgili olumlu kararlar alma olasılığını artırdığı tespit edilmiştir  Amerika’ da yapılan çalışmalarda STEM eğitimlerinin ilkokul seviyesinde verilmeye başlandığında çocuklar üzerinde olumlu etkiler bıraktığını fakat ilerleyen zamanlarda bu bireylerin meslek seçimlerinde STEM alanlarını tercih etmedikleri görülmüştür. Bu da STEM eğitiminin daha temel seviye olan okul öncesi dönemde verilmesi gerekliliğini ortaya çıkarmış ve bu alan üzerinde çalışmalara başlanılmıştır .

Stem eğitiminin okul öncesi döneminde de etkin olması gerekçelerinden biri bu olmamalı bence. Çünkü okul öncesinde STEM yaklaşımı ile yapılan etkinliklerde ileride bu alanda bir meslek ya da bölüm seçmesine dair bir amaç olursa asıl amaçlar etkinliğini yitirebilir. En azından sadece okul öncesi dönemde bu amaç olmamalı, çocuğa problemi anlayabilme, çözebilme, farklı bakış açısı kazandırabilme, yorumlayabilme gibi yeteneklerin kazandırılması, geliştirilmesi ön planda olmalıdır.

Kodlama Etkinlikleri

Okul Öncesi Dönemde Kodlama

Stem eğitiminin en önemli parçası olan Kodlama eğitimine de özellikle değinmek istiyorum. Kodlama, çocuklara hayal gücü, ince motor becerileri, düşünme ve problem çözme deneyimleri sunar. Bu beceriler çocuklarımızın gelecekteki başarılarını etkileyen 21. yüzyıl becerileridir.  Bu dönemde kodlama etkinliklerinin genel olarak bilgisayarsız yapılması tavsiye edilmektedir. Evet bilgisayarsız kodlama 🙂 Zaten yine internetten ufak çaplı bir okul öncesi kodlama etkinlikleri diye bir araştırma yaparsanız bunların daha çok kağıt üzerinde ya da farklı oyun materyalleri ile olduğunu görebilirsiniz. Tabi pek çok uygulama yazılımı da var bununla ilgili ama bu dönemde ekran süresini göz ardı etmemek gereklidir. Bu sebeple kağıt üzerinde boyama etkinliklerinde, başlangıç ve bitiş noktası belli karakter yönlendirmeleri, sağ, sol, ileri, geri oklarla adım adım ilerleyebilme, resimler arasındaki fark, numaralandırmaya göre boyama ve daha pek çok etkinlik hatta bunun için tasarlanmış çok iyi kitaplar bulunmaktadır. Ayrıca legolar, bloklar, yapbozlarda bu alanda tavsiye edilen materyallerdir. Sadece çocuğa bunları yaparken ona yol gösterme adım adım hedefini tamamlama, soruyu, konuyu anlayıp yorumlayabilme gibi özellikleri kazandırabilmek için bilinçli olarak destek olmak gereklidir. Örneğin çocuğunuzla birlikte okuduğunuz çok sevdiği bir hikayenin figürlerini kullanarak eşit karelerden oluşan bir zemin üzerinde(bantlarla yada silinebilen bir kalemle çizebilirsiniz) adım adım ve basit komutlarla canlandırarak arada bir sonraki adımını düşündürücü sorular sorarak basit bir kodlama etkinliği yapabilirsiniz. Bunun gibi daha pek çok evde yapılabilen etkinliklerle çocuğunuzla kaliteli vakit geçirebilirsiniz.

Aslında daha çok detaylandırılması anlatılması gereken bir konu ama vakit sınırlı. Bu konu ile ilgili beğendiğim kullandığım materyaller ve dökümanlar ile ilgili ileride ayrı bir yazı yazmayı planlıyorum. Böylece bloğumun ilk yazısı da hayırlı olsun diyelim 🙂

Leave a comment

Name*

Website

Comment